هر آنچه باید درباره خونریزی پس از زایمان بدانید!

خونریزی پس از زایمان (Postpartum Hemorrhage – PPH) به از دست دادن مقدار زیادی خون پس از زایمان اشاره دارد. این وضعیت می‌تواند به شدت خطرناک باشد و نیاز به مداخلات سریع و مؤثر دارد.

خونریزی پس از زایمان معمولاً به دو دسته تقسیم می‌شود:

1. خونریزی اولیه پس از زایمان: این نوع خونریزی در 24 ساعت اول پس از زایمان رخ می‌دهد و شایع‌ترین نوع PPH است.

2. خونریزی ثانویه پس از زایمان: این نوع خونریزی 24 ساعت تا 12 هفته پس از زایمان رخ می‌دهد و کمتر شایع است.

علل خونریزی پس از زایمان:

چهار T (Tone, Tissue, Trauma, Thrombin) به‌عنوان علل اصلی خونریزی پس از زایمان شناخته می‌شوند:

1. آتونیا رحم (Tone): عدم انقباض کافی رحم پس از زایمان.

2. باقی‌ماندن قطعات جفت (Tissue): باقی ماندن قطعات جفت یا غشاهای آن در رحم.

3. پارگی‌های جراحی یا طبیعی (Trauma): آسیب به بافت‌های ناحیه تناسلی، دهانه رحم یا رحم.

4. اختلالات انعقادی (Thrombin): وجود اختلالات در فرآیند لخته شدن خون، مانند بیماری‌های خودایمنی یا اختلالات ژنتیکی، می‌تواند خطر خونریزی را افزایش دهد.

عوامل خطر:

• بارداری دوقلو یا چندقلو
• سن بالای مادر (بیش از 35 سال)
• زایمان طولانی یا سریع
• زایمان با ابزارهای جراحی (مانند فورسپس یا وکیوم)
• سابقه جراحی‌های رحمی (مانند سزارین‌های قبلی)
• فشار خون بالا یا دیابت بارداری
• اختلالات انعقادی

چه زمان خونریزی طبیعی و چه زمان غیرطبیعی است؟

خونریزی بعد از زایمان، که به نام لُخون (lochia) نیز شناخته می‌شود، یک فرایند طبیعی است که پس از زایمان رخ می‌دهد. اما تعیین حد طبیعی و غیرطبیعی این خونریزی مهم است تا از مشکلات و عوارض جدی جلوگیری شود.

خونریزی طبیعی پس از زایمان به طور طبیعی در چند مرحله اتفاق می‌افتد:

1. لُخون قرمز (Lochia rubra): این مرحله در چند روز اول پس از زایمان رخ می‌دهد و شامل خون قرمز روشن است که شبیه به یک پریود سنگین است.

2. لُخون صورتی (Lochia serosa): این مرحله از حدود روز چهارم تا دهم پس از زایمان رخ می‌دهد. خونریزی کمرنگ‌تر و به رنگ صورتی یا قهوه‌ای می‌شود.

3. لُخون سفید (Lochia alba): این مرحله از حدود روز دهم تا چند هفته پس از زایمان رخ می‌دهد. ترشحات به رنگ سفید یا زرد و به مقدار کمتری ادامه می‌یابد.

مدت زمان: لُخون به طور معمول 4 تا 6 هفته طول می‌کشد، اما ممکن است در برخی زنان تا 8 هفته نیز ادامه یابد.

خونریزی غیرطبیعی پس از زایمان زمانی غیرطبیعی محسوب می‌شود که:

1. مقدار: از دست دادن بیش از 500 میلی‌لیتر خون در زایمان طبیعی یا بیش از 1000 میلی‌لیتر خون در زایمان سزارین.

2. مدت زمان: خونریزی شدید و مداوم که بیش از چند روز طول بکشد و کاهش نیابد.

3. علائم همراه: علائمی مانند افت فشار خون، افزایش ضربان قلب، سرگیجه، ضعف، رنگ‌پریدگی پوست و تعریق شدید.

4. رنگ و بو: خونریزی با بوی بد یا تغییر رنگ غیرمعمول (مانند سبز یا زرد پررنگ) که ممکن است نشان‌دهنده عفونت باشد.

5. لخته‌های بزرگ: دفع لخته‌های خون بزرگ (بزرگ‌تر از یک توپ گلف).

مدیریت و درمان خونریزی پس از زایمان درمان:

PPH به سرعت و به میزان خونریزی بستگی دارد. برخی از روش‌های معمول شامل:

• ماساژ رحم: برای تحریک انقباضات رحمی و کاهش خونریزی.
• داروهای انقباضی: مانند اکسی‌توسین یا میزوپروستول که باعث انقباض رحم می‌شوند.
• ابزارهای مکانیکی: مانند بالن بکری که با فشار مکانیکی بر روی دیواره رحم، خونریزی را متوقف می‌کند.
• جراحی: در موارد شدید که شامل هیسترکتومی (برداشتن رحم) در صورت عدم موفقیت سایر روش‌ها است.
• انتقال خون: در صورت نیاز برای جبران از دست دادن خون.